I.DERNEĞİN ADI VE MERKEZİ
 
Madde 1. Derneğin Adı ve Merkezi
Derneğin adı Tıbbi Ultrasonografi Derneği'dir; merkezi İzmir’dedir, şubesi yoktur. Kısa adı TUD olarak kullanılır.
Madde 2. Derneğin Amacı ve Bu Amacı Gerçekleştirmek İçin Sürdürülecek Çalışma Konuları ve Biçimleri
Derneğin amacı, çalışma konuları, çalışma biçimi ve faaliyet alanları şunlardır:
 
a.   İnsan sağlığı için kullanılan tıbbi ultrasonografi alanındaki görüş ve gelişmeleri belirlemek ve hekimlere duyurmak, bu alanda çalışanlar arasındaki mesleki birliği güçlendirmek, mesleki ihtiyaçlarına eğilmek.
b. Tıbbi ultrasonografi alanında bilimsel çalışma ve araştırma yapmayı teşvik etmek, seminer, sempozyum, konferans ve benzeri ulusal ve uluslararası bilimsel toplantılar düzenlemek ve bu tür toplantılara katılmak.
c.  Konusu kapsamına giren halk ve çevre sağlığına ilişkin çalışmaları teşvik ve yönlendirmek.
d.  Tıbbi ultrasonografi ile ilgili dokümantasyon merkezi kurmak, literatür toplamak, kitaplık kurmak, yayın yapmak.
e.  Yurt içi ve dışı benzer amaçlı tıbbi dernek ve kuruluşlarla bilimsel ve teknik işbirliğinde bulunmak.
      f.   Üyeleri arasındaki ilişkileri güçlendirmek amacıyla kültürel ve sosyal etkinliklerde bulunmak (geziler düzenlemek, sandıklar ve kamplar kurmak, kooperatif veya diğer kuruluşlarla üyeleri için sözleşmeler yapmak, lokal açmak, vs).
 g.  Tıbbi ultrasonografi ile ilgili konu ve amaçlarına ulaşabilmek için; gayrimenkul almak, gereğinde gayrimenkul satmak, devir ve hibe etmek, sağlık kuruluşları açarak, işletmeler, şirketler, sandık ve vakıflar kurmak.
      h.  Tıbbi ultrasonografi alanında insan gücü planlaması yaparak hizmetin niteliği ve sağlık konusunda oluşturduğu politikaları ilgili kurumlara bildirmek. İlgili kurumlara bilgi ve uzmanlık desteği sağlamak.
 
II. ÜYELİKLER
 
Madde 3. Derneğe Üye Olma Hakkı, Üyelikten Çıkma ve Çıkarılma
 
a) Üyelikler ve Üye Olma Hakkı
Medeni haklara sahip, dernek üyeliği ilgili kanunlarla yasaklanmamış, 18 yaşını doldurmuş, yasaların uygun gördüğü kişiler Tıbbi Ultrasonografi Derneği'ne üye olabilirler. Dernek üyeliği; asli ve fahri olmak üzere iki biçimdedir:
1. Asli üyeler: Tıbbi ultrasonografi ile ilgilenen hekimler derneğin asli üyesi olabilirler. Üyelikleri için giriş ödentisi ve yıllık ödenti öderler.
2. Fahri üyeler: Yurtiçi ve yurtdışı çalışmalarıyla tıbbi ultrasonografi alanında başarılar sağlamış ve katkıda bulunmuş kişiler ile uzun yıllar mesleğe hizmet etmiş, Yönetim Kurulu tarafından belirlenen, asli üye niteliğinde kişilerdir. Fahri üyeler ödenti ödemek zorunda değildirler.
 
b) Üyelik başvuruları
 
Derneğe üye olabilmek için kişilerin dernek Yönetim Kurulu’na bir dilekçe ile başvurmaları gereklidir. Yönetim Kurulu üyelik isteğini en geç kırkbeş gün içinde olumlu veya olumsuz olarak karara bağlamak ve adaya bildirmek zorundadır. Üyelik, giriş ve yıllık ödentinin ödenmesi ardından yapılacak bu bildirim ile kesinleşir.
Giriş ödentisi ve yıllık ödentiler her takvim yılının son toplantısında Yönetim Kurulu tarafından yeniden belirlenir. Yıllık ödentiler bir sonraki yıl için geçerli olup Aralık ayı sonuna kadar ödenmek zorundadır.
 
c) Üyelikten çıkma ve çıkarılma
 
Aşağıdaki koşullarda dernek üyeliği sona erer:
1. Vefat durumunda kendiliğinden
2. Üyelik için kanunlarda ve tüzükte aranılan nitelikleri sonradan kaybedilmesi durumunda kendiliğinden
3. Yıllık ödentiyi yapması için bir takvim yılı içerisinde bir ay ara ile iki kez iadeli taahhütlü mektup ile uyarılmasına karşın ödemesini yapmayan üyenin üyeliği ilk mektubun tebliğ tarihinden sonraki 90. günde kendiliğinden düşer. Bu durum üye kayıt defterine işlenir. Bu şekilde üyelikleri düşenler ödentilerini yaparak yeniden üye olmak için başvuruda bulunabilirler.
4. Üyeler kendi istekleri ile altı ay önceden yazılı olarak bildirmek kaydıyla, dernek üyeliğinden ayrılma hakkına sahiptir.
 
 
III. DERNEĞİN ORGANLARI

A) Genel Kurul
B) Yönetim Kurulu
C) Denetleme Kurulu
 
A. Genel Kurul

Madde 4.  Genel kurulun oluşumu, toplanma şekli ve zamanı
 
Genel Kurul asli ve fahri üyelerinden oluşur. Genel Kurul 2 (iki) yılda bir Aralık ayı içerisinde olağan toplantısını yapar. Yönetim veya denetim kurulunun gerekli gördüğü hallerde veya dernek üyelerinden beşte birinin yazılı isteği üzerine otuz gün içinde olağanüstü toplantı yapılabilir.
Yönetim kurulu, dernek tüzüğüne göre Genel Kurul’a katılma hakkı bulunan üyelerin listesini düzenler. Genel Kurul’a katılma hakkı bulunan üyeler, en az 15 (onbeş) gün önceden, günü, saati, yeri ve gündemi bir gazetede ilan edilmek veya yazılı ya da elektronik posta ile bildirilmek suretiyle toplantıya çağrılır. Bu çağrıda, çoğunluk sağlanamaması sebebiyle toplantı yapılamazsa, ikinci toplantının hangi gün, saat ve yerde yapılacağı da belirtilir. İlk toplantı ile ikinci toplantı arasındaki süre yedi günden az, altmış günden fazla olamaz. Toplantı, çoğunluk sağlanamaması sebebinin dışında başka bir nedenle geri bırakılırsa, bu durum geri bırakma sebepleri de belirtilmek suretiyle, ilk toplantı için yapılan çağrı usulüne uygun olarak üyelere duyurulur. İkinci toplantının geri bırakma tarihinden itibaren en geç altı ay içinde yapılması zorunludur. Üyeler ikinci toplantıya, yukarıda belirtilen esaslara göre yeniden çağrılır. Genel kurul toplantısı bir defadan fazla geri bırakılamaz. İlk toplantıda yeter sayı sağlanamazsa ikinci toplantıda çoğunluk aranmaz fakat katılan üye sayısı Yönetim ve Denetleme Kurulları üye tam sayısının iki katından az olamaz.
 
Madde 5. Genel Kurul Toplantısı
 
Genel kurula katılma hakkı bulunan üyelerin listesi toplantı yerinde hazır bulundurulur. Toplantı yerine girecek üyelerin resmi makamlarca verilmiş kimlik belgeleri, Yönetim Kurulu üyeleri veya Yönetim Kurulu’nca görevlendirilecek görevliler tarafından kontrol edilir. Üyeler, Yönetim Kurulu’nca düzenlenen listedeki adları karşısına imza koyarak toplantı yerine girerler. Kimlik belgesini göstermeyenler, belirtilen listeyi imzalamayanlar ile Genel Kurula katılma hakkı bulunmayan üyeler toplantı yerine alınmaz. Bu kişiler ve dernek üyesi olmayanlar, ayrı bir bölümde Genel Kurul toplantısını izleyebilirler.
Toplantı yeter sayısı sağlanmışsa durum bir tutanakla tespit edilir  ve  toplantı  Yönetim Kurulu Başkanı veya görevlendireceği Yönetim Kurulu üyelerinden biri tarafından açılır. Toplantı yeter sayısı sağlanamaması halinde de Yönetim Kurulu’nca  bir tutanak düzenlenir. Açılıştan sonra, toplantıyı yönetmek üzere bir başkan ve yeteri kadar başkan vekili ile yazman seçilerek Divan Heyeti oluşturulur.
Dernek organlarının seçimi için yapılacak oylamalarda, oy kullanan üyelerin Divan Heyeti’ne kimliklerini göstermeleri ve listesindeki isimlerinin karşılarını imzalamaları zorunludur.
Toplantının yönetimi ve güvenliğinin sağlanması Divan Başkan’ına aittir. Genel kurul, gündemdeki konuların görüşülerek karara bağlanmasıyla sonuçlandırılır.
Genel Kurul’da her üyenin bir oy hakkı vardır; üye oyunu şahsen kullanmak zorundadır.
Toplantıda görüşülen konular ve alınan kararlar bir tutanağa yazılır ve Divan Başkanı ile yazmanlar tarafından birlikte imzalanır. Toplantı sonunda, tutanak ve diğer belgeler Yönetim Kurulu Başkanı’na teslim edilir. Yönetim Kurulu Başkanı bu belgelerin korunmasından ve yeni seçilen Yönetim Kurulu’na yedi gün içinde teslim etmekten sorumludur.
Mahkemece kayyım atanması veya Medeni Kanunun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre görevlendirilme yapılması halinde, bu maddede yönetim kurulana verilen görevler bu kişiler tarafından yerine getirilir.
 
Madde 6. Genel Kurul Gündemi
 
Genel Kurul gündemini Yönetim Kurulu saptar ve Genel Kurul görüşmeleri gündem sırasına
göre yapılır. Toplantıda bulunan üyelerin en az onda biri tarafından yazılı istekte bulunulması
halinde görüşülmesi istenilen konuların gündeme alınması zorunludur.
 
Madde 7. Genel Kurulun Görev ve Yetkileri, Oy kullanma ve Karar Alma
 
Genel Kurul’un görev ve yetkileri şunlardır:
a) Yönetim Kurulu tarafından hazırlanan gelecek faaliyet yılına ait bütçe tasarısını inceleme ve gereğine göre aynen veya değiştirerek onaylamak
b) Yönetim ve Denetleme Kurulları’nın idare ve mali raporlarını incelemek ve kabul etmek, Yönetim Kurulu ve Denetleme Kurulu’nun aklanması hakkında karar vermek,
c) Yönetim ve Denetleme Kurullarını seçmek,
d) Taşınmaz mal edinebilmek için Yönetim Kurulu’na yetki vermek,
e) Tüzük değişikliği yapmak,
f) Yönetim Kurulu kararı ile dernekten çıkarılmış üyelerden itiraz edenlerin durumunu inceleme ve karara bağlamak,
g) Derneğin feshine karar vermek,
h) Yasalarda ve Dernek Tüzüğü’nde Genel Kurul’ca yapılması belirtilen diğer görevleri yerine getirmek.
ı) Dernek amaçları ve çalışma konuları ile ilgili kararlar almak
 

 
Genel Kurul kararları toplantıda bulunanların çoğunluğunun açık oyu ile alınır. Oylarda eşitlik durumunda oylama tekrarlanır.
 
Madde 8. Dernek Organlarının Seçimi
 
Derneğin organları gizli oyla seçilir. Bu seçimler için toplantıda bulunan her üye dernekte kayıtlı üyelerden istediği kadarını aday gösterebilir. Ancak seçim esnasında hazır bulunmayan adayların yazılı onaylarının önceden alınmış olması şarttır. Adaylar belirlendikten sonra Yönetim Kurulu ve Denetleme Kurulu seçimleri yapılır. Oy sandıkları Genel Kurulca açık oyla seçilen 3 kişilik Sayım Komitesi’ne verilir. Sayım sonuçları bu komite tarafından Divan Başkanlığı’na sunulur ve Başkanlık sonucu ilan eder. Eşit oy almış adaylar arasında Sayım Komitesi tarafından ad çekilir. Ad çekiminde asil üyeliğe giremeyen üye yedeklerin başına geçer.
 
 
Madde 9. Genel kurul sonuç bildirimi
 
Olağan veya olağanüstü Genel Kurul toplantılarını izleyen 30 (otuz) gün içinde, Yönetim ve Denetim Kurulları ile diğer organlara seçilen asıl ve yedek üyeleri içeren Genel Kurul Sonuç Bildirimi ve şu ekleri Yönetim Kurulu Başkanı tarafından mülki idare amirliğine bildirilir:
a) Divan Başkanı, başkan yardımcıları ve yazman tarafından imzalanmış Genel Kurul toplantı tutanağı örneği,
b) Tüzük değişikliği yapılmışsa, tüzüğün değişen maddelerinin yeni ve eski şekli ile dernek tüzüğünün son şeklinin her sayfasının Yönetim Kurulu tarafından  imzalanmış örneği.
Genel Kurul Sonuç Bildirimi ve ekleri iki suret olarak Yönetim Kurulu Başkanı ya da yetki verilen bir Yönetim Kurulu üyesi tarafından verilir. Bildirimin yapılmamasından Yönetim Kurulu Başkanı sorumludur.
 
B-Yönetim Kurulu
 
Madde 10. Yönetim Kurulu Seçimi
 
Yönetim Kurulu Genel Kurul tarafından 2 (iki) yıl için seçilir, 7 asil ve 7 yedek üyeden oluşur. Oy hakkı olan her üye Yönetim Kurulu üyeliği için aday gösterme hakkına sahiptir. Yönetim Kurulu seçimi için adaylar belirlenerek ilan edilir ve Genel Kurul’ca oylanır. Sayım Komitesi sayım işini yapıp her adayın kaç oy almış olduğunu belirler. En fazla oyu alan ilk 7 aday asil daha sonra gelen 7 aday yedek olmak üzere Yönetim Kurulu oluşturulur. Asil ve yedek Yönetim Kurulu üyelerinin gerekli bilgileri, yasa ve yönetmeliklerin gerektirdiği şekilde, bildirimi zorunlu olan süre içerisinde mülki idare amirliğine Yönetim Kurulu Başkanı tarafından sunulur.
 
 
Madde 11. Yönetim Kurulu Görev Bölümü
 
Yönetim Kurulu, asil üyeleri arasından 1 Başkan, 1 Sekreter ve 1 Sayman üye seçer.
 
Madde 12. Yönetim Kurulu Üyelerinin Görevleri:
 
Yönetim Kurulu üyelerinin görevleri:
1.      Tüzüğün ve Genel Kurul kararlarının uygulanmasından ve dernek işlerinin Genel Kurul kararları ve yasalara uygun olarak yürütülmesi ile görevli ve bunlardan dolayı Genel Kurul’a karşı sorumludur.
2.      Derneğin gelir gider hesaplarına ilişkin işlemleri yapar ve gelecek döneme ait bütçeyi hazırlayarak Genel Kurul’a sunar
3.      Derneğin kanuni temsilcisidir ve dernek adına harekete yetkilidir. Yönetim Kurulu, dilerse bu yetkileri kendi üyelerinden bir veya birkaçına tamamen veya kısmen verebilir.
4.      Türk vatandaşı olmayanların dernek üyeliğine kabulü halinde bunları on gün içinde Valiliğe bildirir.
5.      Yönetim Kurulu başvuranların üyeliğe kabul veya reddine ve üyelerin üyelikten çıkarılmalarına karar verir.
6.      Yönetim Kurulu Üyeleri arasındaki görev bölümünde şu esaslar uygulanır:
a) Başkan, Yönetim Kurulu toplantılarına başkanlık eder, bütün resmi ve özel ilişkilerde derneği temsil eder.
b) Sekreter Üye, görüşme tutanaklarını tutar, alınan kararların uygulanmasını sağlar, dernekle ilgili yazışmaları yürütür.
c) Sayman Üye, dernek defterlerine nezaret eder, hesapları kontrol eder ve Yönetim Kurulu’nca verilen mali görevleri yürütür. Hazırladığı hesap raporlarını Denetim ve Yönetim Kurulu’nun onayına sunar.
d) Yönetim Kurulu, kurul üyelerinden birisinin başkanlığında çalışmak üzere yeteri kadar komite kurmakta serbesttir. Komite başkanı, dernek üyelerinden seçeceği kimselerle komiteyi dilediği oranda genişletebilir. Komite başkanı komite faaliyetleri konusunda Yönetim Kurulu’na bilgi verir.
 
Madde 13. Yönetim Kurulu Toplantıları ve Kararları
 
Yönetim Kurulu Başkanı’nın veya çoğunluğun isteği üzerine toplantı yeter sayısı bulunduğu hallerde yapılır ve kararlar katılanların çoğunluğu ile alınır. Geçerli bir gerekçesi olmaksızın üst üste 3 toplantıya katılmayan üye, Yönetim Kurulu kararı ile kuruldan çıkartılabilir.
 
C- Denetleme Kurulu
 
Madde 14. Denetleme Kurulunun Seçilmesi
 
Denetleme Kurulu, Genel Kurul tarafından 2 (iki) yıl için seçilir, 3 asil ve 3 yedek üyeden oluşur. Oy hakkı olan her üye Denetleme Kurulu üyeliği için aday gösterme hakkına sahiptir. Denetleme Kurulu seçimi için adaylar belirlenerek ilan edilir ve Genel Kurul’ca oylanır. Sayım Komitesi sayım işini yapıp her adayın kaç oy almış olduğunu belirler. En fazla oyu alan ilk 3 aday asil daha sonra gelen 3 aday yedek olmak üzere Denetleme Kurulu oluşturulur. Asil ve yedek Denetleme Kurulu üyelerinin gerekli bilgileri, yasa ve yönetmeliklerin gerektirdiği şekilde, bildirimi zorunlu olan süre içerisinde mülki idare amirliğine Yönetim Kurulu Başkanı tarafından sunulur.
 
 
Madde 15. Denetleme Kurulu’nun Görev ve Yetkileri, İç Denetim Esasları
 
Derneğin iç denetimi esastır. Denetleme Kurulu tüzükte gösterilen amaçların gerçekleştirilmesi için sürdürüleceği belirtilen çalışma konuları doğrultusunda faaliyet gösterip göstermediğini, defter, hesap ve kayıtların mevzuata ve dernek tüzüğüne uygun olarak tutulup tutulmadığını, dernek tüzüğünde tespit edilen esas ve usullere göre ve bir yılı geçmeyen aralıklarla denetler ve denetim sonuçlarını bir rapor halinde Yönetim Kurulu’na ve toplandığında Genel Kurul’a sunar. Denetim kurulu üyelerinin istemi üzerine, her türlü bilgi, belge ve kayıtların, dernek yetkilileri tarafından gösterilmesi veya verilmesi, yönetim yerleri, müesseseler ve eklentilerine girme isteğinin yerine getirilmesi zorunludur.
 
IV. DERNEĞİN GELİR KAYNAKLARI VE GİDERLERİ
 
Madde 16. Derneğin Gelirleri
 
Derneğin gelirleri şu yollardan sağlanır:
a) Üye giriş ve yıllık ödenti gelirleri,
b) Dernek tarafından düzenlenen bilimsel kongre ve toplantı, balo, konser, gezi, tiyatro ve benzeri faaliyetlerden elde olunan gelirler,
c) Yardım toplama hakkındaki yasalar uyarınca yapılan bağış ve yardımlar,
d) Dernek mal varlığından elde edilen gelirler,
e) İçişleri Bakanlığı’nın izni ile dış ülkelerdeki gerçek veya tüzel kişilerden alınacak yardımlar.
 
Bu gelirlerin toplanmasında Dernekler Yasası’nın ilgili maddelerinde belirtilen usullere uyulur.
 
Madde 17. Derneğin Giderleri
 
Derneğin giderleri kabul edilmiş bütçe çerçevesinde Yönetim Kurulu kararı ile resmi belge
karşılığında yapılır.
 
Madde 18. Yardım ve İşbirliği
 
Dernek, tüzükte gösterilen amaçları gerçekleştirmek üzere, benzer amaçlı derneklerden ve mesleki kuruluşlardan maddi yardım alabilir ve adı geçen kurumlara maddi yardımda bulunabilir. Yurtdışından alınacak yardımlar için yönetmelik esasları uygulanır.
 
Madde 19. Derneğin Borçlanması
 
Yönetim Kurulu, ancak kendi dönemi içinde ödemek kaydıyla borçlanabilir. Borcun, sorumlu Yönetim Kurulu tarafından Genel Kurul’a sunulan bütçede öngörülmesi ve bütçenin dörtte birini aşmaması şarttır.
 
V. DERNEK DEFTER VE KAYITLARI
 
Madde 20. Dernek Defter ve Kayıtları
 
Dernek, usul ve yöntemi yönetmelikle belirlenmiş olan şu defterleri tutar:
 
1) Karar Defteri: Yönetim kurulu kararları tarih ve numara sırasıyla bu deftere yazılır ve kararların altı toplantıya katılan üyelerce imzalanır.
2) Üye Kayıt Defteri: Derneğe üye olarak girenlerin kimlik bilgileri, derneğe giriş ve çıkış tarihleri bu deftere işlenir. Üyelerin ödedikleri giriş ve yıllık aidat miktarları bu deftere işlenebilir.
3) Evrak Kayıt Defteri: Gelen ve giden evraklar, tarih ve sıra numarası ile bu deftere kaydedilir. Gelen evrakın asılları ve giden evrakın kopyaları dosyalanır. Elektronik posta yoluyla gelen veya giden evraklar çıktısı alınmak suretiyle saklanır.
4) Demirbaş Defteri: Derneğe ait demirbaşların edinme tarihi ve şekli ile kullanıldıkları veya verildikleri yerler ve kullanım sürelerini dolduranların kayıttan düşürülmesi bu deftere işlenir.
5) İşletme Hesabı Defteri: Dernek adına alınan gelirler ve yapılan giderler açık ve düzenli olarak bu deftere işlenir.
6) Alındı Belgesi Kayıt Defteri: Alındı belgelerinin seri ve sıra numaraları, bu belgeleri alan ve iade edelerin adı, soyadı ve imzaları ile aldıkları ve iade ettikleri tarihler bu deftere işlenir.
 
Bu defterlerin dernekler biriminden veya noterden onaylı olması zorunludur.
Defter kullanım usullerinde ilgili yönetmelik maddeleri uygulanır.
 
VI. TÜZÜK DEĞİŞİKLİĞİ
 
Madde 21. Tüzük Değişiklikleri
 
Tüzük değişikliği Genel Kurul toplantı gündeminde önceden ilan edilmek koşulu ile toplantıya katılan üyelerin üçte iki çoğunluk kararı ile yapılabilir. Dernek tüzüğünde yapılan değişiklikler tüzük değişikliğinin yapıldığı Genel Kurul toplantısını izleyen 30 (otuz) gün içinde, yasa ve yönetmeliklerin belirlediği usuller çerçevesinde mülki idare amirliğine bildirilir.
 
VII. FESİH VE TASFİYE
 
Madde 22.  Derneğin Fesih ve Tasfiyesi
 
Derneğin feshini Yönetim Kurulu ve Denetleme Kurulu isteyebileceği gibi dernek üyelerinden beşte biri de yazılı olarak isteyebilir. Böyle bir istek karşısında dernekler yasa ve yönetmeliklerinin ilgili maddesi uygulanır. Buna uygun olarak toplanan Olağanüstü Genel Kurul Derneğin feshine karar verebilir. Feshe karar verebilmek için tüzüğe göre Genel Kurul’a katılma hakkına sahip olan üyelerin en az üçte ikisinin toplantıya katılması şarttır. Fesih hakkındaki kararlar, hazır bulunan üyelerin üçte iki çoğunluğu ile alınır. Fesih kararı verilmesi halinde aynı Genel Kurul üç kişilik bir Tasfiye Kurulu seçer ve derneğin feshi Yönetim Kurulu tarafından 5 gün içinde Valiliğe yazı ile bildirilir. Tasfiyede derneğin mal, para ve varlıklarının nereye verileceği Genel Kurulca kararlaştırılır. Tasfiye usul ve esasları için ilgili yönetmelik maddeleri uygulanır.
 
Madde 23 : Dernek tesislerinden ve faaliyetlerinden kimlerin ne şekilde yararlanacağı
 
Dernek üyeleri dışında dernek tesislerinden ve faaliyetlerinden yararlanmak isteyenler için Yönetim Kurulunun kararı gereklidir.
 
Madde 24. Bu tüzükte bulunmayan durumlarda, ilgili yasalar, Dernekler Yasası ile ilgili yönetmeliklerin hükümleri uygulanır.